header_logo

مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات

کتابخانه مرکزی باقرالعلوم(ع)

 

آیین نامه وجین کتابخانه مرکزی باقرالعلوم(ع) 

مقدمه:

وجین در علم کتابداری به تصفیه و پالایش مجموعه کتابخانه از مواد اطلاعاتی بی استفاده و یا از رده خارج و یا موادی که به ندرت از آنها استفاده می شود تعبیر شده است.

برای آنکه کتابخانه تبدیل به انباری مرده از کتاب و سایر منابع اطلاعاتی بلااستفاده نگردد، عمل وجین منابع امری ضروری به نظر می رسد. وجین همانند عمل ارزیابی مجموعه منابع کتابخانه از طرف کتابداران باید بطور منظم انجام گیرد. برای وجین کردن مشکلاتی چون کمبود وقت، پرسنل و یا امکان انتخاب غلط در مورد حذف منابع وجود دارد. به همین منظور آئین نامه وجین منابع اطلاعاتی کتابخانه باقرالعلوم (ع) تدوین شده است تا انشاا... شاهد کتابخانه ای پویاتر و غنی تر از نظر محتوای اطلاعاتی برای جامعه دانشگاهی باشیم.

تعریف اصطلاحات:

وجین: عمل حذف کردن یا جابجا کردن نسخهﻫﺎی زائد کتابها و موادی است که به ندرت مورد استفاده قرار می گیرند یا به کلی قابل استفاده نیستند.

مبادله: قراردادی که طبق آن کتابخانهﺍی منابع خود را به کتابخانه، مؤسسه یا انجمن دیگر ارسال می دارد و در مقابل منابع آن کتابخانه یا مؤسسه را دریافت می کند یا نسخهﻫﺎی تکراری خود را به کتابخانه دیگر می فرستند و در مقابل نسخهﻫﺎی دیگری از آنها دریافت می دارد.

ویرایش: اگر نویسنده اصلی و یا شخص دیگری در متن منبع تغییراتی بدهد و منبع به چاپ برسد، ویرایش نامیده می شود (حتی اگر در قطع، صحافی، تصاویر و غیره کتاب نیز تغییراتی داده شود ویرایش جدید تلقی می شود).

کارشناس موضوعی:متخصص موضوعی است که گروههای کارشناسی را در وجین منابع راهنمایی می نماید.

منابع اطلاعاتی: شامل: کتب، نشریات ادواری و مواد دیداری و شنیداری می شود

منابع مبنا:هسته اصلی و اولیه تشکیل دهنده هر کتابخانه  شامل کتب دینی ، ادبی ، تاریخی ، جغرافیایی و منابع اصلی هر موضوع و رشته تخصصی می باشد.(منابع مبنا شامل وجین نمی شوند)

اهداف وجین :

1- ایجاد فضای مناسب برای منابع اطلاعاتی

2- تسهیل و تسریع در دسترسی به منابع اطلاعاتی مورد نیاز

معیارهای وجین منابع:

 -1ويرايش هاي قبلي: با افزوده شدن ويرايش هاي جديد منابع به مجموعه كتابخانه ،ويرايش هاي قبلي آن كه مراجعه كننده اي ندارد ، از مجموعه وجين مي شود.

*تبصره : کتابداران می توانند در صورت نیاز و حسب تشخیص تعدادی از نسخ (حداقل یک ویرایش قدیمی تر از ویرایش آخر) کتاب را نیز در مجموعه خود و در کنار ویرایشهای جدید حفظ نمایند.

 2- تكراري بودن:  نسخه هاي تكراري و اضافي منابعي كه در زمان خاص بنا به شرايط تهيه گرديده و در حال حاضر نسخه هاي كمتر آن در مجموعه جوابگوي نياز مراجعان مي باشد را مي توان وجين نمود .

3- عدم استفاده :منابعي كه حداقل 3 سال پس از زمان ثبت مورد استفاده مراجعه كنندگان نبوده از مجموعه وجين و منابع مفيدتر جايگزين خواهد شد .

4- معيوب بودن يا وضع ظاهري نامناسب: منابع مندرس با وضع ظاهري نامناسب  ( نقصان ، ‌آسيب ديدگي فيزيكي ،‌ پارگي‌ و ....) را مي توان از مجموعه خارج و در صورتيكه از منابع پر مراجعه كننده و مورد درخواست کتابخانه باشد ، ‌با نسخه هاي جديد جايگزين  نمود و یا در صورت امکان نسبت به صحافی آن اقدام نمود

5- عدم اعتبار علمي (‌كهنگي محتوا ) :منابع علمي كه به مرور زمان ‌اعتبار محتوايي خود را از دست داده و كم ارزش شده اند ،‌ را در صورتيكه مورد استفاده قرار نمي گيرند ، مي توان وجين نمود .

6- منابعی که از نظر شرایط سیاسی ، اجتماعی یا فرهنگی نا مطلوب تشخیص داده میشود. بنا به تشخیص کتابداران و مدیر کتابخانه

ابزارهای وجین :

نظرات و تجربیات کتابداران با سابقه ، گروههای کارشناسی وجین منابع ، مراجعه کنندگان از مهمترین ابزارهای وجین به شمار می روند.

مسئولیت وجین :

 مسئولیت اصلی وجین منابع با ریاست کتابخانه مرکزی است و مسئولیت اجرایی آن بر عهده پیمانکار کتابخانه می باشد.

گروه كارشناسي وجين منابع چاپی :

 متشکل ازکارشناس موضوعی ،  مسئول کتابخانه ، کارشناس بخش سفارش و فراهم آوری مواد.

مراحل وجین :

1-قبل از شروع عملیات وجین ابتدا عمل رف خوانی کتابخانه انجام می شود و تمامی منابع از لحاظ منابع مفقودی، امانت و موجودی کنترل و بازبینی می شود. این کار توسط کتابداران کتابخانه صورت می گیرد.

2-تكميل فرم هاي وجين منابع ،  توسط گروههای کارشناسی وجین  و ارجاع به كميته گزينش مواد در کتابخانه

3- طرح نظرات گروههای کارشناسی وجین منابع در کمیته گزینش مواد با حضور ریاست کتابخانه، جهت اتخاذ تصمیم نهایی و تنظیم صورتجلسه مربوطه

4- اجرای تصمیمات متخذه توسط کتابخانه باقرالعلوم

منابع مثتثنی از وجین :

کتابهای چاپ شده قبل از سالهای 1320 ه.ش از این قانون مثتثنی بوده و باید برای حفظ و نگهداری آنها کوشش گردد.همچنین است در مورد منابع مبنا که هسته اصلی هر کتابخانه را تشگیل می دهند.

نشریات ادواری :

در مورد نشریات ادواری و مجلات صرفا مواردی که به صورت تکی یا اهدایی ارسال شده اند و از نظر محدوده زمانی قدیمی بوده ( بیش از 2 سال از انتشار آن گذشته باشد) و در حال حاضر نسخ روزآمد آنها به کتابخانه نیز ارسال نمی گردد ، می توانند وجین گردند.

زمان وجین :

کتابخانه برای انجام عمل وجین کتابها می بایستی زمان و وقت مناسب را برای دقت بیشتر در وجین منابع انتخاب نمایند. بهترین زمان مقاطع زمانی تعطیلات بین دو ترم تحصیلی و یا تعطیلات تابستان پیشنهاد می گردد.

*تبصره 1: جهت وجین منابع کتابخانه به تشخیص مسئول کتابخانه می توان وظایف سرویسﺩهی و خدمات امانت خود را در مقطع زمانی مناسب تعطیل نمایند تا با دقت بیشتری مراحل فوق انجام شود.

_-_
_-_
_-_

تمام حقوق متعلق به دانشگاه جامع امام حسین (علیه السلام)می باشد.